Brand verwoestte onderkomen, maar niet droom
De familie Dattatreya uit Sondel had een droom: een schitterende woning maken van de oude stelp boerderij aan de Jacob Boomsmastraat. Na de brand in april resteert alleen nog de gevel nog. En die is te slecht om te gebruiken, dus die gaat straks ook tegen de vlakte. Een moderne woning ervoor terug krijgen, wil de familie niet. De boerderij herrijst straks in oude stijl.

SONDEL. Het onderkomen van de familie Dattatreya uit Sondel mag dan zijn verwoest, haar droom niet. Als alles meezit, staat op deze plek-aan de Jacob Boomsmastraat in Sondel - volgend jaar om deze tijd een compleet nieuwe woonboerderij.
Van burgemeester en wethouders van Gaasterlân-Sleat mag het gezin gaan bouwen, de gemeenteraad moet zich er nog over uitspreken. Dit is nodig, omdat er op het adres het nodige verandert. Er komen namelijk twee woningen, zij het onder één dak, voor terug.
Het gezin  van Hari Dattatreya, dat er sinds 2002 woont, zal een huis betrekken en dat van zijn broer Robi komt in de andere helft. ,,Anders is het voor ons finacieel niet haalbaar", aldus Hari, die nu tijdelijk met partner Saskia en vier kinderen in een noodwoning op het terrein huist. Ze kochten de monumentale stelpboerderij uit 1840 met de intentie die op termijn drastisch te verbouwen. In de schuur was alles nog in originele staat. ,,De stallen en zelfs het karnrad zaten er nog in." De familie was goed verzekerd, maar de assuradeur keerde na de brand natuurlijk de waarde uit die het pand toen had.
Met dit geld zou het gezin haar onderkomen kunnen herbouwen. Maar een boerderij realiseren met de originele stallen er nog in, daarvan kon geen sprake zijn. Wat zouden de Dattatreya's daar mee moeten? Ze hadden het pand juist gekocht om van de stal iets moois te maken.

,,Het zou goedkoper zijn geweest om gewoon een huis uit een folder te kiezen", zegt Dattatreya. Maar hij en zijn familie willen  nu eenmaal geen bungalow of ander modern bouwsel op het 3600 vierkante meter grote perceel.		  
De afgebrande boerderij
Ze kozen destijds bewust voor een monumentaal pand, dus moet er alsnog iets komen dat er precies op lijkt. de originele gevel zou daartoe een mooie aanzet zijn, vonden de Dattatreya's, maar helaas blijkt die te zeer zijn aangetast. De families hopen dit voorjaar met de bouw te kunnen beginnen.

Bron: Leeuwarder Courant,  28 december 2005
door Wietske Koen
Een state om aan te blijven hangen

SONDEL - He t was  ,,net mei wurden te beskriuwen" wat hij voelde toen ,,zijn" boerderij twee jaar geleden afbrandde. Maar liefst 58 van zijn 64 jaren heeft Bokke de Boer in de stjelp aan de Jacob Boomsmastraat  in Sondel gewoond.  Maar toen mem Kee overleed, moest de boel verkocht worden en sindsdien is hij  ,,op himsels" in zijn eigen nieuwbouwhuis om de hoek.
Maar de boerderij komt terug, zij het in een moderne versie. Woensdagmiddag metselde hij de eerste steen van  áan-blijven-hangen-state', waar twee families Dattatreya  volgend jaar in te hopen te trekken. Mede-eigenaar Hari Dattatereya noemt de boerderij gekscherend zo, omdat alle bewoners die er sinds 1840 in hebben gewoond, er bleven plakken.
Dat gold voor Bokkes pake, toen diens ouders, vervolgens Saskia Dudok van Heel, partner van Dattatreya en uiteindelijk hijzelf. Hari en Saskia leefden er vanaf 2002 met kun vier kinderen toen de vlammen hun huis verwoestten. Het paar was net begonnen aan een grondige verbouwing.
Een nieuwe oude boerderij bouwen gaat niet, dus besloten ze een nieuwe te realiseren, die er oud uitziet. Maar dat kost meer dan de waarde die de verzekering uitkeerde, dus nemen Hari's broer Robi, zijn vrouw Mélisande en hun drie kinderen die nu nog in Amsterdam wonen er strak ook hun intrek.
Zij zullen de voorkant betrekken, Hari en zijn gezin de achterkant. Zij leven zolang in een noodwoning op het erf.
Bokke de Boer is blij dat er opnieuw een prachtig pand verrijst. ,,It begjint der op te lykjen, mar neat bliuwt hast itselde."Alleen de schuurdeuren aan de achterkant herkent hij.

Bron: Leeuwarder Courant, 26 mei 2006    
door Wietske Koen.

 

  
Bokke en Hari brengen een toost uit
           
Moderne woon(boerderij) herrijst
 

De in april 2004 afgebrande stelpboerderij op de driesprong van Sondel aan de Jac. Boomsmasstraat en de Sondelerdyk is uit zijn as herrezen.
De beeldbepalende boerderij is door werkzaamheden er naast afgebrand. Tot febr. 2006 heeft iedereen tegen deze pijnlijke troosteloze muurresten aangekeken.
Nu staat er een nieuwe boerderij.

De omstreeks 1840 gebouwde stelpboerderij was een karakteristieke boerderij en mede daarom werd hij op de rijksmonumentenlijst geplaatst. Het front was vrij laag, gedrukt, waardoor het opvallende hoge dak sterk aan rijzigheid won. Het dak was aan de voorzijde pangedekt terwijl de schuur een rieten kap had. En dan was het muurwerk ook nog gemetseld met fraaie, dunne voegen, boven de muuropeningen zaten hanenkammen die tot de goot reikten.

In de noordhoek, de schaduwrijke en dus de koele zijde, zat een grote melkkelder die aan de voorzijde drie venstervakken breed en aan de zijkant twee vensterbanken diep was. Boven de liggende kelderramen met traliewerk stonden, mooi in het gelid, drie vensters van de slaapvertrekken. Daarnaast zaten twee hoge vensters die, zonder kelder, van plint tot bijna de dakgoot konden reiken. De voordeur had alleen een kijkraampje dat open kon draaien, de postbode gooide de post er ook altijd doorheen. Boven de voordeur ook een lichtinlaat. Er naast twee lage ramen die aan de bovenkant aan het rieten dak tipten. Achter de ramen de keuken. Binnen was ook alles in oude stijl. De bedstee deuren hadden o.a. nog draaiwarrels.

Aan de voorzijde rechts stond de monumentale ingangspartij met deur, bovenlichten hoge , smalle zijlichten met elegante, torderende roedeverdelingen. Het front met een prachtig ritme van muurdammen en openingen ademde een eenvoudige deftigheid. Achter deze deur stonden eertijds een hele rij koeien en aan de achterzijde stond dan het jongvee. Daar dit een hoge boerderij was kon er veel hooi opgeslagen worden in de 'golle' voor de winterperiode. De hoge machtige bomenrij die aan de voor en zuidwestgevel stonden zijn indertijd allemaal verdwenen.

Tijdens de bouw van een gastenverblijf, voorafgaande aan een herinrichting en een opknapbeurt van de woonboerderij, is er een vonk overgeslagen en stond het monument binnen de kortste keren in lichterlaaie. Er was geen hoop dat het oude monument nog kon herrijzen; de hele kap en de schuur waren weg en er zat geen stabiliteit meer in de restanten.

Een nieuwe stelpboerderij is er gebouwd, met een vergelijkbare hoofdvorm.
Wat alleen erg opvalt en waar over gesproken wordt is het grote gapende gat aan de zuidwestzijde, en dan zie je dat het geen boerderij meer is, maar een woonboerderij. Deze grote hap uit het rieten dak heeft z'n voordeel voor het woongenot om een goede toetreding van licht en lucht te krijgen. Voor boerderij zijnde doet dit er afbreuk aan.  Maar het grote gapende gat zit aan de zuidwestzijde, dan zie je het toch minder snel.

Aan de voorzijde is er geen ingangspartij gesitueerd, deze heeft dus niet in het geheel gepast. Hiervoor in de plaats is nog een vierde venster geplaatst. Het front heeft nu een robuuster aanzicht gekregen omdat ook de dakgoot ten opzichte van de oude situatie een halve meter hoger zit.
De authentieke melkkelder met nu twee raampjes aan de voorzijde is omgetoverd tot een zitkuil.
De twee raampjes er boven zijn alleen voor licht inval voor de verhoogde opkamer.
Binnen is veel oudheid met het moderne gecombineerd. Een kelder met estriken. Estriken op de begane vloer. Oude deurknoppen. Bakeliet schakelaars voor licht. Keukeneilanden. Achter aan de boerderij vast nog een schuurtje, een soort wooneiland met een openhaard er in.

Deze hypermoderne  woonboerderij die architect Jasper de Haan uit Rotterdam ontworpen heeft staat in schril contrast met de boerderij aan de overkant waar alles weer helemaal in oude luister is hersteld.
Maar de architectuur van deze nieuwe woonboerderij is gebaseerd op de moderne maatstaven van dezer tijd en dat is goed gelukt.
Eind mei verhuisd de familie van de kleine behuizing die naast de boerderij staat, naar hun nieuwe woning.

22 mei 2007,   Doede Deinum